ALAM SAWEGUNG (Materi bahasa jawa kelas XII)

     Geguritan iku puisi jawa gagrag anyar kang ora kaiket dening paugeran tinamtu. Cacahe larik, cacahe wanda, cacahe pada, tembung-tembung kang dipilih, lan surasane kabeh merdika utawa bebas. Gumantung net atine kang nggurit. Ana kang nganggo lelewane basa (gaya bahasa) tinamtu, uga ana kang biasa-biasa wae.

A. MACA LAN NANGGAPI ISINE TEKS GEGURITAN SARTA NITENI PERANGAN-PERANGANE
     Supaya bisa nemokake isine geguritan bisa dilakoni kanthi cara ing ngisor iki.
 ■ Maca kanthi premati, yen prelu dibolan-baleni.
 ■ Nggatekake ubungane larik siji lan sijine, banjur menehi tandha ngaso ( / ) utawa sigeg ( // )
 ■ Golekana tegese tembung-tembung kang angel utawa aneh. Bisa tegese lugu, entar, utawa lambang.
 ■ Golekana pesan utawa amanat kang dikarepake dening panggurite.
 ■ Tambahana tembung utawa wanda saengga ukarane bisa cetha lan bisa ditemokake karepe.

     Menawa cara-cara kasebut wus kolakoni, mesthi bisa kotemokake isine geguritan. Kanthi mentes, apik, endah, mengkono, para siswa banjur bisa menehi panemu. Panemu iku bisa setuju (Sarujuk), bisa ora setuju, bisa nyengkuyung, lan bisa uga menehi panemu kang sipate kosok balen (berlawanan).

                        ENDAHE ALAM
              dening Arvie Diah Pratiwi

Yen mandheng alam iki ..
Pikiran susah dadi endah
Anggugah semangat urip kangge jiwa iki
Ati pun dadi sumringah lan bungah

Yen ndeleng uwit ijo royo-royo
Awujud ciptaan sing kuasa
Lan kesucian sinar surya
Kanggo padhange dunya iki

Puji syukur matur nang Gusti Allah
Marang kaendahan isine ing bumi
Sing kudu dijaga lestariane
Tanpa ngilangake kaendahane

B. NEMOKAKE TUNTUNAN KANG DIKANDHUT ING TEKS GEGURITAN LAN NJUMBUHAKE KARO KAHANANE BEBRAYAN
      Geguritan iku umume digawe dening panggurite kanggo nuduhake rasa marang kahanan. Ana kang nggambarake rasa bungah, rasa sedhih, nggrantes, utawa malah nggambarake rasa serik kang kepati-pati marah kahanan. Mula saka iku, lumantar geguritan pamaca bisa nemokake tuntunan kang gegayutan karo kahanan.

C. NULIS GEGURITAN NGGUNAKAKE RAGAM BASA KANG JUMBUH UTAWA COCOG KARO KONTEKS LAN PRANATAN UTAWA ATURAN
       Kaya kacetha ing ngarep menawa nulis geguritan iku merdika. Supaya ana gondhelan, prelu kogatekake bab-bab kaya mengkene.
 ● Ora kaiket dening aturan utawa pranatan guru gatra, guru wilangan, guru lagu, lan sapanunggale.
 ● Ngutamakake isi kang mentes, apik, endah, lan becik.
 ● Bisa nggunakake lelewane basa (purwakanthi, baliswara, saroja, entar, lan sapanunggale).
 ● Isine bisa pitutur, piweling, kritik, protes, nyindhir, nggresah, pamundhut, lan sapanunggale.


Sumber:
 1.) Gegaran Nyinau Basa Jawa Kelas XII SMA/SMK/MA
2. ) https://pasberita.com/geguritan-bahasa-jawa/